Thứ năm, Ngày 17 Tháng 10 Năm 2019
  • Chào mừng các bạn đến với Trang tin điện tử Bệnh viện Phong - Da liễu Trung ương Quy Hòa!
Trang chủTìm kiếmSơ đồ trangLiên hệEnglish
Liên kết
  Đang truy cập: 101  
 
1 4 8 3 6 8 7 6
 
 
 
Chuyên đề KCB Xét nghiệm

 Ý NGHĨA XÉT NGHIỆM ĐỊNH LƯỢNG GLYCOHEMOGLOBIN (HbA1c, A1c) TRONG CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Nguyễn Thành Luân

I. TỔNG QUAN VỀ XÉT NGHIỆM HbA1c

Bệnh đái tháo đường là thách thức rất lớn đối với ngành Y tế Thế giới. Thống kê của tổ chức WHO, tần suất mắc bệnh trên thế giới là 5.5%. Theo dự báo đến năm 2035, tổng số người mắc bệnh ĐTĐ trên toàn thế giới là 592 triệu người. Để chẩn đoán và theo dõi điều trị ĐTĐ, chỉ số HbA1C đã được tổ chức WHO, IFCC và NGSP khuyến cáo sử dụng từ lâu.

HbA1c là hemoglobin gắn đường ở đầu N (N-terminal) của chuỗi β (β-chain) β-(N-deoxyfructosyl) hemoglobin. Xét nghiệm glycohemoglobin (HbA1c, A1c), là xét nghiệm máu kiểm tra lượng đường (glucose) gắn với hemoglobin trong các tế bào hồng cầu. Khi hemoglobin và glucose liên kết với nhau, một lớp đường sẽ bao bọc xung quanh hemoglobin. Lớp bao bọc này dày hơn khi lượng đường trong máu tăng thêm. Xét nghiệm HbA1c đo lường mức độ dày của lớp vỏ này. Những người có bệnh tiểu đường hoặc các bệnh khác làm tăng lượng đường trong máu có lượng đường gắn với hemoglobin nhiều hơn bình thường.

Xét nghiệm HbA1c có thể được sử dụng để chẩn đoán đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường. Các xét nghiệm định lượng HbA1c kiểm tra lượng đường trong máu trong thời gian dài ở những người bị bệnh tiểu đường. Hầu hết các bác sĩ cho rằng kiểm tra HbA1c là cách tốt nhất để xem xét một người đang kiểm soát bệnh tiểu đường của mình như thế nào.

Trong khi đó, xét nghiệm đường huyết tại nhà có thể đo mức độ glucose trong máu chỉ tại thời điểm đó. Lượng đường trong máu thay đổi trong ngày vì nhiều lý do, bao gồm cả yếu tố thuốc uống, chế độ ăn uống, tập thể dục, và mức độ insulin trong máu. Vì vậy, xét nghiệm HbA1c cho thấy nhiều ưu điểm hơn

Xét nghiệm HbA1c rất hữu ích cho người bị đái tháo đường để họ biết đường trong thời gian qua họ đã kiểm soát đường huyết tốt chưa. Các kết quả xét nghiệm HbA1c không phụ thuộc vào sự thay đổi chế độ ăn uống, tập thể dục, hoặc các loại thuốc đã sử dụng trong thời gian gần đó.

Xét nghiệm này cho thấy tình trạng kiểm soát bệnh tiểu đường của bạn trong 2-3 tháng trước đó và cho biết kế hoạch điều trị bệnh tiểu đường của bạn có cần phải điều chỉnh hay không.

Xét nghiệm HbA1c cũng có thể giúp bác sĩ tiên đoán và phát hiện sớm các biến chứng do bệnh tiểu đường, chẳng hạn như suy thận, bệnh về mắt, và chân hay tê chân.

II. XÉT NGHIỆM HBA1C TRONG TRƯỜNG HỢP NÀO?

Tùy thuộc vào loại đái tháo đường bạn mắc phải sẽ quyết định khả năng kiểm soát đái tháo đường, và theo các khuyến nghị của bác sĩ, xét nghiệm này có thể được tiến hành 2-4 lần mỗi năm. Khi lần đầu tiên được chẩn đoán mắc đái tháo đường, nếu bác sĩ thấy bạn không kiểm soát tốt lượng đường trong máu, có thể cần phải tiến hành xét nghiệm thường xuyên hơn.

Nhằm mục đích chẩn đoán và sàng lọc, HbA1c có thể được thực hiện trong các lần khám sức khỏe định kỳ hoặc khi bạn bị nghi ngờ mắc đái tháo đường vì có các dấu hiệu hoặc triệu chứng tăng nồng độ glucose trong máu (tăng đường huyết) như:Khát nước; Tăng đi tiểu; Mệt mỏi; Mờ mắt; Nhiễm trùng lâu lành…

III. BẠN NÊN CHUẨN BỊ NHỮNG GÌ TRƯỚC KHI TIẾN HÀNH XÉT NGHIỆM HbA1c?

Xét nghiệm HbA1c sẽ không phản ánh sự tăng hay giảm đường huyết tạm thời do ăn uống hay do dùng thuốc và xét nghiệm cũng không phản ánh khả năng kiểm soát đường trong vòng 3-4 tuần trước đó.

Nếu một người có biến thể hemoglobin, chẳng hạn như tế bào hemoglobin hình liềm (hemoglobin S), người đó sẽ có lượng hemoglobin bình thường giảm xuống. Điều này có thể làm sai lệch các xét nghiệm HbA1c trong việc chẩn đoán và/hoặc theo dõi bệnh đái tháo đường của người này, tùy thuộc vào phương pháp được sử dụng.

Nếu một người có bệnh thiếu máu, tán huyết, hoặc chảy máu nặng, kết quả xét nghiệm A1c có thể thấp hơn giá trị thật sự của nó. Nếu một người bị thiếu chất sắt, lượng A1c có thể sẽ tăng cao hơn giá trị thật sự của nó.

Nếu một người đã được truyền máu trước đó không lâu, xét nghiệm này có thể không chính xác và không phản ánh chính xác khả năng kiểm soát glucose trong vòng 2-3 tháng.

Trước khi tiến hành kỹ thuật y tế này, bạn nên hiểu rõ các cảnh báo và lưu ý. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để có thêm thông tin và hướng dẫn cụ thể.

Nói chung, làm xét nghiệm này không cần phải chuẩn bị gì đặc biệt. Bạn không cần phải ngừng ăn trước khi xét nghiệm HbA1c. Xét nghiệm này có thể được thực hiện bất cứ lúc nào trong ngày, thậm chí sau bữa ăn. Bạn có thể không cần phải ngừng uống thuốc tiểu đường trước khi làm xét nghiệm..

IV. THỰC HIỆN XÉT NGHIỆM HbA1c

1. Các phương pháp xét nghiệm HbA1c

   Có nhiều phương pháp xét nghiệm HbA1c, phổ biến hơn cả là các phương pháp sau đây:

-   Phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) – Ái lực Boronate

-   Phương pháp miễn dịch

-   Phương pháp trap đổi ion.

   Trong các phương pháp kể trên phương pháp miễn dịch được sử dụng rộng rãi và phổ biến hơn hai phương pháp còn lại.

2. Nguyên lý xét nghiệm HbA1c của phương pháp miễn dịch

Nồng độ của cả HbA1c và Hemoglobin toàn phần được xác định. Tỷ lệ HbA1c/Total Hemoglobin is thể hiện tỷ lệ phần trăm HbA1c (%HbA1c). xét nghiệm % HbA1c,  gồm có 4 loại hóa chất : Total Hemoglobin R1, HbA1c R1 antibody reagent, HbA1c R2 agglutinator reagent, and Hemoglobin Denaturant (Cat No.OSR0004).

Trong bước xử lý, máu toàn phần được trộn với Hemoglobin Denaturant (OSR0004) theo tỷ lệ biết trước và được ủ ít nhất trong thời gian quy định ở nhiệt độ phòng. Tế bào hồng cầu được ly giải và chuỗi hemoglobin được hydrolyse hóa bởi men protease có trong hóa chất.

  Hemoglobin toàn phần được định lượng nhờ sự chuyển đổi toàn bộ  dẫn chất của hemoglobin thành haematin kiềm trong dung dịch  kiềm của một chất tẩy rửa không ion hóa. Bổ sung mẫu máu được xử lý vào dung dịch hóa chất Hemoglobin toàn phần trong một dung dịch màu xanh được đo ở bước sóng quy định.

  HbA1c  được định lượng bằng xét nghiệm ức chế ngưng kết latex. Một chất ngưng kết bao gồm một polymer tổng hợp chứa nhiều bản sao của phần có phản ứng miễn dịch của HbA1c, gây ra sự ngưng kết latex được phủ với kháng thể đơn dòng đặc hiệu với HbA1c của chuột. HbA1c có trong mẫu, các hạt phủ kháng thể trong hóa chất HbA1c R1 và chất ngưng kết trong hóa chất HbA1c R2  sẽ ngưng kết với nhau. Sự ngưng kết dẫn tới việc tăng hấp thụ của hỗn dịch. Sự có mặt của HbA1c trong mẫu làm giảm tỷ lệ ngưng kết của HbA1c R1 và chất ngưng kết trong hóa chất HbA1c reagent R2. Do đó sự tăng hấp thụ tỷ lệ nghịch với nồng độ HbA1c trong mẫu.

  Sự tăng hấp thụ bởi ngưng kết được đo ở bước sóng biết trước.

3. Quy trình thực hiện

3.1 Lấy bệnh phẩm

-   Lấy 2 mL máu tĩnh mạch vào ống có chất chống đông Li, Na hay NH4 heparin, tốt nhất là EDTA (Tránh sử dụng chất chống đông oxalate, citrate). Máu không vỡ hồng cầu..

-   Bảo quản bệnh phẩm:

·    Bệnh phẩm chưa ly giải (máu toàn phần): 8 tiếng ở 25oC, 7 ngày ở 2-8oC, 18 tháng ở -17oC. Lưu ý chỉ rã đông 1 lần.

·    Bệnh phẩm đã ly giải: 4 tiếng ở 15-25oC, 24 tiếng ở 2-8oC. Lưu ý luôn đậy kín nắp ống mẫu và trộn đều bệnh phẩm ngay trước khi xét nghiệm.

-   Ly giải hồng cầu:

·    Lắc trộn đều ống bệnh phẩm (máu toàn phần) trước khi hút.

·    Tỷ lệ pha biết trước.

·    Trộn đều mẫu, tránh tạo bọt, để mẫu ly giải hoàn toàn trước khi xét nghiệm (ít nhất 1 phút).

3.2  Tiến hành kỹ thuật

-   Máy phân tích cần chuẩn bị sẵn sàng để thực hiện phân tích mẫu: Máy đã được cài đặt chương trình xét nghiệm HbA1c. Máy đã được chuẩn với xét nghiệm HbA1c. Kết quả kiểm tra chất lượng với xét nghiệm HbA1c đạt yêu cầu, không nằm ngoài dải cho phép và không vi phạm luật kiểm tra chất lượng.

-   Người thực hiện phân tích mẫu nhập dữ liệu về thông tin người bệnh và chỉ định xét nghiệm vào máy phân tích.

-   Nạp mẫu bệnh phẩm vào máy phân tích.

-   Ra lệnh cho máy thực hiện phân tích mẫu bệnh phẩm (chọn 2 test THb và HbA1c).

-   Đợi máy phân tích mẫu theo chương trình cài đặt của nhà sản xuất.

   Khi có kết quả cần xem xét đánh giá kết quả sau đó in hoặc ghi kết quả vào phiếu xét nghiệm để trả cho bệnh nhân.

V. NHẬN ĐỊNH KẾT QUẢ

-         Giá trị bình thường của HbA1C là 4- 6 % (tǎng khi > 6,5% ).

-         Tỷ lệ tương đối giữa trị số HbA1c, nồng độ glucose và Fructosamine máu

 

HbA1c

Glucose máu

Fructosamine

%

(mmol/L)

(µmol/L)

4

3,3

141

5

5,0

200

6

6,7

258

7

8,3

317

8

10,0

375

9

11,7

435

10

13,3

494

11

15,0

552

12

16,7

611

13

18,3

670

14

20,0

729

    Một số bệnh lý có thể làm tăng nồng độ HbA1c, nhưng kết quả vẫn có thể nằm trong phạm vi bình thường. Các bệnh lý này bao gồm hội chứng Cushing, u tủy thượng thận, và hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS).

 

   Điều trị corticosteroid có thể làm tăng mức HbA1c.

 

Tài liệu tham khảo.

1. Niederau CM, Reinauer H Glycohemoglobins In: Thomas L, ed. Clinical Laboratory Diagnostics. Use and assessment of clinical laboratory results. Frankfurt/Main: TH-Books Verlagsgesellschaft mbH, 1998: 142-148

2. Jeppsson J-O, Kobold U, Barr J, Finke A, Hoezel W, Hoshino T, Miedema K, Mosca A, Mauri P, Paroni R, Thienpont L, Umemoto M, Weykamp C. Approved IFCC reference method for the Measurement of HbA1c in Human Blood. Clin Chem Lab Med 2002; 40(1): 78-89.

3.Hoelzel W, Weykamp C, Jeppsson J-O, Miedema, Barr JR, Goodall I, Hoshino T, John, WG, Kobold U, Little R, Mosca A, Mauri P, Paroni R, Susanto F, Takei I, Theinpoint L, Umemoto M, Wiedmeyer H-M. IFCC Reference System for Measurement of Hemoglobin A1c in Human Blood and the National Standardization Schemes in the United States, Japan, and Sweden: A Method-Comparison Study. Clin Chem 2004; 50(1): 166-174.

4. Young DS. Effects of drugs on clinical laboratory tests, 5th ed. AACC Press, 2000.

5. Data on file at Beckman Coulter Biomedical Ltd.

 

 

 

 

Ngày 26/07/2019
Nguyễn Thành Luân  
[ In trang ][ Xem & in ][ Gửi mail ][ Đầu trang ][ Trở lại ]
 

THÔNG BÁO

Thông báo mời thầu 2019

Gói thầu số 1: 06 danh mục xét nghiệm

Gói thầu số 2: 03 Thiết bị danh mục da liễu


 

Thông báo về việc tuyển Bác sĩ

Căn cứ nhu cầu công tác và nhân lực tại khoa, Bệnh viện Phong - Da liễu Trung Ương Quy Hòa thông báo như sau:

Đối tượng cần tuyển: 

+ BS Phục Hồi Chức Năng

+ BS Giải Phẫu Bệnh - Da liễu

+ BS Dinh Dưỡng
 
+ BS Đa Khoa
 
 + BS Gây Mê Hồi Sức

 + BS Răng Hàm Mặt
 
Địa điểm nhận hồ sơ:
Phòng Tổ chức cán bộ (Cơ sở Quy Hòa), Số điện thoại liên hệ: 0905764065 
 
Địa chỉ Bệnh viện: Bệnh viện Phong - Da liễu Trung ương Quy Hòa;
KV2, phường Ghềnh Ráng, TP Quy Nhơn.

 

 

 
Thông Báo Mời Thầu
 
 

 THÔNG BÁO CHIÊU SINH:

+ Lớp Định hướng chuyên khoa Da liễu.
+ Lớp kỹ thuật xét nghiệm trong chuyên khoa Da liễu.
+ Lớp kỹ năng chăm sóc da cơ bản
 

 Thông báo mời thầu 03 gói thầu mua sắm trang thiết bị y tế năm 2018.

 
TÁC NGHIỆP
TIN VIDEO
Giới thiệu Bệnh viện
  Trang tin điện tử Bệnh viện Phong – Da liễu Trung ương Quy Hòa 
Giấy phép của Cục Báo chí – Bộ Văn hóa Thông tin số: 54/GP-BC ngày 01/03/2006
  Bản quyền: Bệnh viện Phong – Da liễu Trung ương Quy Hòa
 Tel: (84 0256) 3747 999 – Fax: (84 0256) 3646 344 – Đt.Tư vấn (84 0256 3532 536) Email: quyhoandh2005@gmail.com